5 Dấu Hiệu Thiết Bị Nâng Cần Kiểm Định Bất Thường Ngay | SHS Việt Nam

5 dấu hiệu cảnh báo thiết bị nâng cần kiểm định bất thường để tránh rủi ro và xử phạt đến 75 triệu đồng. Liên hệ SHS để được tư vấn.

Trong sản xuất công nghiệp, xây dựng, kho bãi và logistics, thiết bị nâng như xe nâng, cầu trục, cổng trục, pa lăng, cần trục… đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển vật tư và nâng cao năng suất. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn nếu hư hỏng hoặc không được kiểm soát kỹ thuật đúng quy định.

Nhiều doanh nghiệp hiện chỉ chú trọng kiểm định định kỳ, trong khi thiết bị có thể phát sinh nứt, biến dạng kết cấu, hỏng phanh, rò rỉ thủy lực… trong quá trình vận hành. Việc tiếp tục sử dụng thiết bị có dấu hiệu bất thường có thể gây nguy hiểm cho người lao động và khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro xử phạt đến 75 triệu đồng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP.

Vậy khi nào thiết bị nâng cần tạm dừng hoạt động và kiểm định bất thường? Cùng SHS Việt Nam nhận diện 5 dấu hiệu cảnh báo doanh nghiệp không nên bỏ qua.

Tổng quan về kiểm định kỹ thuật an toàn thiết bị nâng và các hình thức quy định

Căn cứ theo Điều 31 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, toàn bộ máy móc thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt bắt buộc phải được kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa vào sử dụng và kiểm định định kỳ, bất thường trong quá trình vận hành bởi các tổ chức kiểm định được cấp phép hợp pháp.

Hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn thiết bị nâng được chia làm 3 hình thức rõ ràng:

1. Kiểm định kỹ thuật an toàn lần đầu: Thực hiện đánh giá tình trạng an toàn của thiết bị nâng (xe nâng, cầu trục, pa lăng…) sau khi hoàn thành lắp đặt và trước khi đưa vào vận hành chính thức lần đầu tiên.
2. Kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ: Thực hiện đánh giá lại tình trạng an toàn của thiết bị khi hết thời hạn của lần kiểm định trước. Chu kỳ định kỳ thông thường là 02 – 03 năm/lần và sẽ rút ngắn xuống 01 năm/lần đối với các thiết bị đã qua sử dụng trên 10 đến 12 năm.
3. Kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn đột xuất ngoài chu kỳ định kỳ nhằm xác minh tính an toàn của thiết bị nâng sau khi xảy ra sự cố, hư hỏng nặng, sau khi thay đổi vị trí lắp đặt, cải tạo lớn hoặc khi có yêu cầu khẩn cấp của cơ quan thanh tra nhà nước.

Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng rằng chỉ cần thiết bị còn hạn tem kiểm định định kỳ là có thể tự do vận hành. Đây là một quan niệm cực kỳ nguy hiểm, bởi theo các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, khi thiết bị nâng xuất hiện các bất thường kỹ thuật hoặc biến dạng chịu lực, hiệu lực an toàn của tem kiểm định cũ coi như không còn giá trị bảo đảm.

Dấu hiệu 1: Phát ra tiếng động lạ, âm thanh va đập từ động cơ, hộp giảm tốc, puly hoặc cụm phanh

Trong điều kiện làm việc tiêu chuẩn, hệ thống cơ khí và thủy lực của các dòng thiết bị nâng như kiểm định xe nâng hàng hay kiểm định cầu trục sẽ vận hành êm ái, âm thanh động cơ đều đặn. Nếu đột ngột xuất hiện các âm thanh bất thường thì đó là lời cảnh báo hỏng hóc nghiêm trọng ví dụ như:

• Tiếng gõ kim loại va đập mạnh từ hộp giảm tốc: Có thể do bánh răng bên trong bị mòn, sứt mẻ hoặc nứt, hoặc thiếu dầu bôi trơn, khiến các bộ phận bên trong va chạm bất thường.
• Tiếng rít gắt từ puly và tang cáp: Có thể xuất phát từ bộ phận đỡ puly bị hỏng, cáp thép bị xước, biến dạng hoặc lệch khỏi rãnh puly, hoặc cáp bị mắc, cuốn không đúng trên tang.
• Tiếng ken két, e e từ cụm phanh nâng: Có thể do má phanh bị mòn, khiến kim loại cọ xát trực tiếp; lò xo phanh bị yếu hoặc biến dạng làm giảm khả năng giữ tải; hoặc bộ phận điều khiển phanh điện bị chập, cháy.

Rủi ro tiềm ẩn: Tiếng động bất thường thường là dấu hiệu sớm cho thấy thiết bị đang gặp sự cố. Nếu tiếp tục vận hành, tình trạng hư hỏng có thể trở nên nghiêm trọng, dẫn đến kẹt bộ phận truyền động, đứt cáp, rơi tải hoặc mất kiểm soát thiết bị, gây nguy hiểm trực tiếp đến người lao động.

Dấu hiệu 2: Rung lắc mạnh, xô lệch kết cấu hoặc hiện tượng trôi tải không kiểm soát

Mọi thiết bị nâng đều phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về độ ổn định và khả năng giữ tải an toàn. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi thiết bị xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Tải bị tụt hoặc trôi khi ngừng điều khiển: Khi hàng đang được nâng lên cao, nếu nhả tay điều khiển hoặc bàn đạp mà móc cẩu, càng xe nâng vẫn từ từ hạ xuống, có thể phanh nâng đang gặp vấn đề.
• Thiết bị rung, giật mạnh khi khởi động hoặc dừng: Cầu trục, cổng trục bị giật mạnh khi bắt đầu hoặc kết thúc chuyển động, hoặc phanh hai bên hoạt động không đồng đều, khiến thiết bị di chuyển thiếu ổn định.
• Thiết bị di chuyển lệch khỏi đường ray: Dầm cầu trục bị lệch, chạy không thẳng, bánh xe ép mạnh vào thành ray, gây khó khăn hoặc thậm chí làm thiết bị bị kẹt trong quá trình di chuyển.

Rủi ro tiềm ẩn: Tình trạng trôi tải, rung giật hoặc di chuyển lệch hướng có thể tạo ra lực tác động lớn lên thiết bị, làm tăng nguy cơ hư hỏng kết cấu, mất ổn định và rơi hàng hóa, đe dọa trực tiếp đến người và tài sản trong khu vực làm việc.

Dấu hiệu 3: Biến dạng kết cấu kim loại, rạn nứt mối hàn hoặc mòn khuyết móc cẩu, cáp thép vượt ngưỡng

Dầm cầu trục, khung xe nâng, cần trục, móc cẩu, cáp thép và xích tải là những bộ phận trực tiếp chịu lực. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường dưới đây, cần dừng thiết bị và tiến hành kiểm định bất thường:

• Kết cấu thép bị biến dạng: Dầm cầu trục bị võng quá mức cho phép, khung xe nâng bị cong vênh sau va chạm hoặc xuất hiện vết nứt tại các mối hàn chịu lực.
• Móc cẩu bị cong, biến dạng hoặc mòn: Móc bị xoắn, miệng móc rộng bất thường hoặc phần tiếp xúc với tải bị mòn đáng kể so với trạng thái ban đầu.
• Cáp thép, xích tải bị hư hỏng: Cáp xuất hiện nhiều sợi bị đứt, bị dập, bẹp, biến dạng hoặc giảm đường kính đáng kể; xích tải bị cong, biến dạng hoặc ăn mòn nghiêm trọng.

Rủi ro tiềm ẩn: Những hư hỏng này có thể làm giảm khả năng chịu tải của thiết bị, dẫn đến đứt cáp, biến dạng hoặc sập kết cấu, gây rơi hàng hóa và đe dọa trực tiếp đến an toàn của người lao động.

Dấu hiệu 4: Sau khi cải tạo, nâng cấp, thay thế cụm chi tiết chịu lực hoặc tháo rời di dời vị trí lắp đặt

Theo các quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn, thiết bị nâng cần được kiểm định bất thường khi có những thay đổi lớn ảnh hưởng đến khả năng vận hành và an toàn, chẳng hạn:

• Thay đổi thông số kỹ thuật: Cải tạo làm thay đổi tải trọng nâng, tốc độ nâng, chiều cao nâng hoặc tầm với của thiết bị.
• Thay thế bộ phận quan trọng: Thay mới bộ phận nâng, dầm chính, xi-lanh nâng của xe nâng hoặc hệ thống cáp chịu tải.
• Tháo dỡ và lắp đặt tại vị trí mới: Cầu trục, cổng trục, vận thăng… được tháo khỏi vị trí cũ và đưa sang nhà xưởng hoặc công trình khác để lắp đặt lại.

Rủi ro tiềm ẩn: Sau khi cải tạo, thay thế hoặc di dời, thiết bị có thể phát sinh sai lệch về kết cấu, lắp đặt hoặc hệ thống điện. Nếu không được kiểm tra và thử tải trước khi đưa vào sử dụng, nguy cơ hỏng hóc, lật đổ thiết bị hoặc xảy ra tai nạn nghiêm trọng có thể xảy ra.

Dấu hiệu 5: Ngay sau khi xảy ra sự cố va chạm hoặc tình huống “suýt xảy ra tai nạn” 

Tại các nhà xưởng hoạt động với tần suất cao, thiết bị nâng có thể gặp nhiều sự cố như:

• Xe nâng va chạm mạnh với cột nhà xưởng hoặc thiết bị khác.
• Cầu trục nâng quá tải đột ngột do hàng bị mắc, kẹt dưới sàn, gây hư hỏng bộ phận giới hạn tải.
• Hàng hóa bị rơi, móc cẩu va vào kết cấu công trình hoặc xảy ra sự cố chập, cháy tại tủ điện điều khiển.

Rủi ro tiềm ẩn: Sau va chạm, thiết bị có thể vẫn hoạt động bình thường nhưng bên trong đã xuất hiện hư hỏng mà mắt thường khó phát hiện, như nứt kết cấu, lệch bánh xe hoặc biến dạng bộ phận thủy lực. Vì vậy, cần dừng thiết bị và kiểm định bất thường để kiểm tra toàn diện trước khi tiếp tục sử dụng, tránh nguy cơ sự cố nghiêm trọng trong những lần nâng tiếp theo.

Rủi ro pháp lý và chế tài xử phạt nặng theo nghị định 283/2026/NĐ-CP

Trì hoãn việc kiểm định bất thường khi thiết bị nâng gặp sự cố không chỉ đe dọa an toàn lao động mà còn đẩy doanh nghiệp vào thảm họa xử phạt tài chính nghiêm khắc.

Theo Điều 35 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, mức xử phạt đối với vi phạm kiểm định thiết bị nghiêm ngặt được quy định cực kỳ đắt giá:

Phạt tiền từ 20.000.000đ đến 75.000.000đ khi trốn kiểm định hoặc để thiết bị hết hạn:

Căn cứ Khoản 4 Điều 35 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, hành vi không kiểm định trước khi đưa vào sử dụng hoặc không kiểm định định kỳ/bất thường trong quá trình sử dụng các loại máy, thiết bị nâng nghiêm ngặt sẽ bị phạt lũy tiến theo số lượng thiết bị:

• Vi phạm từ 01 đến 03 thiết bị: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
• Vi phạm từ 04 đến 10 thiết bị: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
• Vi phạm từ 11 đến 20 thiết bị: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng.
• Vi phạm từ 21 thiết bị trở lên: Phạt tới 75.000.000 đồng.

Phạt tiền từ 50.000.000đ đến 75.000.000đ khi cố tình sử dụng thiết bị kiểm định KHÔNG ĐẠT:

Căn cứ Khoản 5 Điều 35, nếu thiết bị nâng đã được kiểm định bất thường/định kỳ nhưng kết quả kiểm định không đạt yêu cầu an toàn mà doanh nghiệp vẫn cố tình đưa vào vận hành, mức phạt tiền sẽ là từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng. Đồng thời buộc đình chỉ hoạt động sử dụng thiết bị cho đến khi khắc phục lỗi đạt yêu cầu.

Quy trình 5 bước kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường chuẩn quốc gia

Để bảo đảm tính chính xác, công khai và minh bạch, công tác kiểm định kỹ thuật an toàn thiết bị nâng bất thường tại SHS Việt Nam được thực hiện nghiêm ngặt theo đúng trình tự 5 bước sau:

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ, lý lịch thiết bị nâng

Kiểm định viên xem xét lý lịch thiết bị, bản vẽ hoàn công, biên bản và Giấy chứng nhận kiểm định lần trước, hồ sơ sửa chữa/cải tạo (đối với kiểm định bất thường sau sửa chữa) và hồ sơ móng/lắp đặt (đối với thiết bị thay đổi vị trí).

Bước 2: Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài và bên trong

• Kiểm tra khu vực lắp đặt: Đảm bảo mặt bằng, khoảng cách an toàn, rào chắn, ánh sáng và đường ray đáp ứng yêu cầu.
• Kiểm tra kết cấu thiết bị: Kiểm tra dầm, mối hàn, các vị trí liên kết bằng bu-lông, mâm quay và cabin điều khiển xem có nứt, biến dạng hoặc hư hỏng không.
• Kiểm tra bộ phận nâng: Kiểm tra móc cẩu, puly, tang cuốn cáp và tình trạng mòn, đứt hoặc hư hỏng của cáp thép, xích tải.
• Kiểm tra hệ thống điện: Đo khả năng tiếp đất và cách điện của thiết bị, đảm bảo điện trở tiếp địa và điện trở cách điện.

Bước 3: Kiểm tra kỹ thuật thử không tải

Tiến hành khởi động và cho thiết bị nâng chạy thử không tải tất cả các cơ cấu (nâng/hạ móc, di chuyển xe con, di chuyển máy trục, quay cần, nâng/hạ khung xe nâng…) không ít hơn 03 lần. Kiểm tra hoạt động của phanh hãm, công tắc hạn chế hành trình, còi hú và đèn cảnh báo.

Bước 4: Các chế độ thử tải – Phương pháp thử

• Thử tải tĩnh: Đặt tải bằng 125% tải trọng cho phép, nâng tải lên khoảng 100–200 mm so với mặt đất và giữ trong 10 phút. Kiểm tra xem kết cấu có nứt, biến dạng hay không và phanh có giữ chắc tải, không bị tụt hay không.
• Thử tải động: Đặt tải bằng 110% tải trọng cho phép, sau đó cho thiết bị thực hiện các thao tác nâng, hạ, di chuyển hoặc quay cần ít nhất 3 lần. Đánh giá khả năng vận hành ổn định, phanh hoạt động tốt và hệ thống thủy lực không bị rò rỉ.
• Kiểm tra bộ phận chống quá tải: Đặt tải bằng 100% tải trọng cho phép, sau đó tăng thêm không quá 10% để kiểm tra khả năng tự động ngắt chức năng nâng khi thiết bị vượt tải.

Bước 5: Xử lý kết quả kiểm định

• Lập Biên bản kiểm định kỹ thuật an toàn thông qua trực tiếp với đại diện doanh nghiệp sử dụng.
• Nếu kết quả đạt yêu cầu: Tiến hành dán Tem kiểm định tại vị trí dễ quan sát trên thiết bị và cấp Giấy chứng nhận kết quả kiểm định trong thời hạn 05 ngày làm việc.
• Nếu kết quả không đạt: Lập biên bản chỉ rõ nguyên nhân, kiến nghị biện pháp khắc phục và gửi thông báo bằng văn bản đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động tại địa phương.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì trước khi tổ chức kiểm định bất thường?

Để buổi kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường diễn ra thuận lợi, chính xác và không kéo dài thời gian dừng sản xuất của nhà máy, doanh nghiệp sử dụng thiết bị cần chủ động chuẩn bị 5 yếu tố sau:

1. Tập hợp đầy đủ hồ sơ kỹ thuật: Lý lịch thiết bị gốc, nhật ký vận hành/sửa chữa, bản vẽ hoàn công vị trí mới (nếu di dời) và hồ sơ nghiệm thu kỹ thuật sau khi khắc phục sự cố.
2. Chuẩn bị mặt bằng & Khu vực kiểm định: Vệ sinh sạch sẽ khu vực xung quanh thiết bị nâng, bảo đảm đủ ánh sáng, mặt bằng phẳng cứng vững và giăng dây cảnh báo an toàn khu vực thử tải.
3. Bố trí tải thử đạt chuẩn: Chuẩn bị sẵn các khối tải thử (cục tải chuẩn có chứng nhận khối lượng, bao cát, kiện hàng…).
4. Nhân sự phối hợp vận hành: Cử cán bộ HSE/Quản lý kỹ thuật theo dõi xuyên suốt, đồng thời bố trí công nhân điều khiển thiết bị đã được huấn luyện ATVSLĐ (có Thẻ an toàn Nhóm 3) trực tiếp thao tác máy.
5. Bảo đảm điều kiện năng lượng: Kiểm tra nguồn điện động lực, hệ thống khí nén và áp suất dầu thủy lực hoạt động ổn định trước khi kiểm định viên vào đo kiểm.

SHS Việt Nam – đơn vị kiểm định kỹ thuật an toàn thiết bị nâng uy

Công ty Cổ phần Tư vấn và Dịch vụ SHS Việt Nam tự hào là đối tác chiến lược hàng đầu của hàng trăm nhà máy, tập đoàn sản xuất và nhà thầu xây dựng trên toàn quốc.

Lý do Doanh nghiệp chọn dịch vụ Kiểm định tại SHS Việt Nam:

• Tư cách pháp lý chuẩn mực: SHS Việt Nam được Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động, có phạm vi kiểm định rộng khắp đối với toàn bộ các thiết bị nâng, thiết bị áp lực và thang máy.
• Đội ngũ Kiểm định viên giàu kinh nghiệm: 100% kiểm định viên được đào tạo bài bản, sở hữu Chứng chỉ kiểm định viên do Cục An toàn lao động cấp, giàu kinh nghiệm kiểm tra thực tế tại các công xưởng phức tạp.
• Trang thiết bị đo kiểm hiện đại: Trang bị đầy đủ các máy đo khoảng cách laser, máy kinh vĩ, thiết bị siêu âm đường hàn, lực kế điện tử, máy đo điện trở cách điện/tiếp địa được hiệu chuẩn định kỳ theo đúng quy định đo lường quốc gia.
• Tư vấn giải pháp bảo vệ toàn diện: Không chỉ cấp Giấy chứng nhận, SHS Việt Nam còn hỗ trợ doanh nghiệp rà soát tổng thể hồ sơ tuân thủ pháp luật lao động, tư vấn lập sổ theo dõi thiết bị và đào tạo an toàn cho người vận hành.

KẾT LUẬN

An toàn trong vận hành thiết bị nâng không bao giờ có chỗ cho sự chủ quan hay tư duy “đối phó”. Việc chủ động nhận diện 5 dấu hiệu cảnh báo (tiếng động lạ, rung lắc/trôi tải, biến dạng kết cấu, sau cải tạo/di dời, sau sự cố va chạm) và tiến hành kiểm định bất thường thiết bị nâng kịp thời chính là lá chắn vững chắc nhất bảo vệ tính mạng công nhân, bảo vệ tài sản doanh nghiệp và đảm bảo sự tuân thủ pháp luật tuyệt đối trước.

Hãy để SHS Việt Nam đồng hành cùng sự phát triển an toàn và bền vững của doanh nghiệp bạn!

______________________________________________________________

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN VÀ DỊCH VỤ SHS VIỆT NAM

Hotline/Zalo: 0898.262.999

Email: admin@shsvn.com.vn

Website: shsvn.com.vn

Địa chỉ: Số 7 BT4-1 Đ. Trung Thư, P. Đại Mỗ , TP. Hà Nội